Veel organisaties doen “iets” met preventie.
Een PAGO omdat het moet. Of een PMO omdat het goed voelt.

Ik hoor in de praktijk vaak dezelfde vraag terugkomen:
wat is nu eigenlijk het verschil tussen PAGO en PMO, en wat betekent dat verschil in de praktijk voor gezondheid, inzetbaarheid en verzuim?

Het verschil is groter dan gedacht. En het bepaalt of preventie bij een verplichting blijft, of een instrument wordt waarmee risico’s eerder zichtbaar worden en beleid daadwerkelijk kan worden bijgestuurd.

PAGO: wettelijk verplicht en gekoppeld aan werk

Het Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO) is vastgelegd in de Arbowet. Werkgevers zijn verplicht medewerkers periodiek in de gelegenheid te stellen om deel te nemen aan een PAGO, gericht op het voorkomen of beperken van gezondheidsschade door arbeidsrisico’s.

De inhoud van het PAGO volgt uit de RI&E. Daarin zijn de risico’s beschreven die samenhangen met het werk en die aanleiding geven tot gericht onderzoek. Denk aan beeldschermwerk, fysieke belasting, lawaai, gevaarlijke stoffen, ploegendiensten of psychosociale arbeidsbelasting.

• de werkgever is verplicht het PAGO aan te bieden
• deelname door medewerkers is vrijwillig
• deelname of niet-deelname mag geen gevolgen hebben voor de arbeidsrelatie

De bedrijfsarts heeft hierbij een centrale rol. Ook wanneer de uitvoering door een externe partij plaatsvindt, blijft de bedrijfsarts verantwoordelijk voor de inhoud, advisering en borging van kwaliteit.

PMO: breder kijken naar gezondheid en inzetbaarheid

Een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) is niet wettelijk verplicht. Het richt zich breder op gezondheid, functioneren en duurzame inzetbaarheid in relatie tot werk en het leven in het algemeen.

Waar het PAGO vertrekt vanuit arbeid naar gezondheid, kijkt een PMO ook van gezondheid naar arbeid. Als het goed ingericht en uitgevoerd wordt, kan het helpen om risico’s zichtbaar te maken die nog geen klachten geven, maar op termijn wél invloed kunnen hebben op inzetbaarheid of verzuim.

De NVAB (Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde) benadrukt dat een PMO doelgericht moet zijn: geen losse verzameling testen, maar een samenhangend onderzoek met medische onderbouwing en passende opvolging.

Een PMO dat uitsluitend gericht is op algemene gezondheid of leefstijl, zonder koppeling aan risico’s uit de RI&E, voldoet niet aan de wettelijke PAGO-verplichting.

Wanneer levert preventie echt iets op?

Gezondheids- en inzetbaarheidsrisico’s ontstaan zelden door één oorzaak. Ze ontwikkelen zich geleidelijk en zijn vaak het resultaat van een combinatie van medische factoren, leefstijl, herstel, werkdruk en context.

Preventie krijgt pas echt waarde wanneer:

• cijfers in samenhang worden bekeken
• uitkomsten worden geduid
• en vertaald naar concrete vervolgstappen

Dat vraagt om meer dan dashboards of gemiddelden. Het vraagt om interpretatie, gesprek en medische borging. Zonder deze vertaalslag blijft preventie vaak steken op meten, terwijl het juist bedoeld is om richting te geven aan keuzes en beleid.

Medische verdieping: wanneer en waarom?

Binnen een PMO kan gerichte medische verdieping veel waarde toevoegen, mits dit zorgvuldig en doelgericht gebeurt. Denk aan aanvullend bloedonderzoek of een rust-ECG om zogenoemde stille risico’s vroegtijdig te signaleren.

Bij In Company Care gebeurt medische verdieping altijd met duidelijke uitleg, regie bij de deelnemer en met passende opvolging via onze bedrijfsarts wanneer dat nodig is. Biomarkers zoals HbA1c, ApoB en Lp(a) kunnen helpen om cardiometabole risico’s vroegtijdig zichtbaar te maken. Afwijkende uitslagen worden daarbij niet los beoordeeld, maar in context geduid.

Voor het beoordelen van ECG-onderzoeken werkt In Company Care samen met Cardiologie Centra Nederland. Wanneer sprake is van samenkomende cardiovasculaire risicofactoren — zoals een verhoogd Lp(a) in combinatie met verhoogd cholesterol, een relevante familieanamnese of afwijkingen in het ECG — zijn de lijnen kort. De bedrijfsarts kan dan verwijzen voor verdere beoordeling of vervolgonderzoek. Zo wordt medische follow-up praktisch geborgd en ontstaat een PMO dat verder gaat dan signaleren alleen. 

Privacy en vertrouwen

De werkgever ontvangt uitsluitend geanonimiseerde en geaggregeerde inzichten op groepsniveau, bedoeld om beleid te verbeteren. Dit is essentieel voor vertrouwen en deelname. Medewerkers houden altijd zelf regie over hun individuele uitslag.

OR/PVT en draagvlak

De ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging heeft instemmingsrecht op de regeling rond PAGO en PMO. Het is daarom belangrijk om hen tijdig te betrekken bij de doelstelling, opzet en terugkoppeling van het onderzoek. Dit vergroot ook het draagvlak.

Sociale veiligheid als onderdeel van preventie

Sociale onveiligheid en psychosociale belasting zijn belangrijke, vaak onderschatte factoren bij het ontstaan van verzuim. Door deze thema’s structureel mee te nemen in preventie – via vragenlijsten én gesprekken – kunnen signalen eerder worden herkend en bespreekbaar gemaakt.

Hoe In Company Care PAGO en PMO benadert

In Company Care combineert het verplichte PAGO-deel afgestemd op de RI&E en het type werk binnen de organisatie met een zorgvuldig ingericht PMO. Geen teststraat, maar tijd voor uitleg, duiding en een persoonlijk gesprek.

De kracht zit in de inhoud en de samenhang: vragenlijsten, metingen en de persoonlijke gesprekken worden bij elkaar gebracht in rapportages die bedoeld zijn als stuurinformatie voor beleid, verzuimpreventie en duurzame inzetbaarheid.

Tot slot

Hoe je het verplicht PAGO inricht bepaalt of preventie een verplicht nummer blijft, of een instrument wordt waarmee je als organisatie eerder kunt zien waar risico’s ontstaan en waar bijsturing mogelijk is. En daarmee kun je persoonlijk leed voorkomen en veel geld besparen.

Wil je weten of jullie huidige aanpak voldoet aan de letter van de wet? Wil je de PAGO-verplichting zo inzetten dat het bijdraagt aan grip op verzuim en kosten? Neem contact met mij op, ik denk graag met je mee!

Take care!

Cisca Frinking – In Company Care