Tijdens Preventief Medisch Onderzoek kom ik met enige regelmaat signalen tegen die kunnen wijzen op mogelijk onbehandelde slaapapneu.

Er zijn wel klachten, maar die worden vaak niet gekoppeld aan slaapapneu.

Vermoeidheid. Minder energie. Concentratieproblemen. Hoofdpijn in de ochtend. Een verhoogde bloeddruk. Slecht herstellen. Overdag moeite hebben om wakker te blijven.

Dat wordt al snel verklaard door drukte, stress, ouder worden of “gewoon slecht slapen”. Dat kan zo zijn, maar soms speelt er iets anders.

Slaapapneu is een aandoening die vaak jarenlang onopgemerkt blijft. En dat is niet zonder risico, want onbehandelde slaapapneu kan op termijn bijdragen aan gezondheidsproblemen.

Wat is slaapapneu?

Bij obstructieve slaapapneu, ook wel OSAS genoemd, stopt of vermindert de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk. Dit gebeurt doordat de bovenste luchtwegen tijdelijk worden afgesloten.

Zo’n ademstop kan tientallen tot soms honderden keren per nacht optreden, vaak zonder dat dit bewust wordt opgemerkt. Iemand kan het gevoel hebben gewoon geslapen te hebben, terwijl het lichaam de hele nacht steeds opnieuw wordt belast.

Tijdens zo’n ademstop kan het zuurstofgehalte in het bloed dalen en kan het koolzuurgehalte toenemen. Het lichaam reageert daarop vaak met een stressreactie: de hartslag versnelt en de bloeddruk kan stijgen.

Daarnaast wordt de slaap telkens kort onderbroken. Vaak zonder duidelijke herinnering daaraan. Daardoor komt iemand minder goed in de diepe slaap, terwijl juist die fase belangrijk is voor lichamelijk herstel, energie, concentratie, geheugen, stemming, stofwisseling en bloeddruk.

Als dit zich nacht na nacht herhaalt, heeft dat invloed op de slaapkwaliteit én op de gezondheid.

Wat gebeurt er in het lichaam?

Door de herhaalde ademstops ontstaat er minder zuurstoftoevoer naar onder andere hart, hersenen en andere organen. Tegelijkertijd wordt het stresssysteem steeds opnieuw geactiveerd. Het lichaam blijft als het ware in een verhoogde “aan-stand” staan, terwijl slaap juist bedoeld is voor rust en herstel.

Ook kan slaapapneu bijdragen aan ontregeling van de stofwisseling en insulineresistentie. Daardoor kan het risico op diabetes type 2 toenemen.

Op de lange termijn kan onbehandelde slaapapneu bijdragen aan:

• hoge bloeddruk 
• hart- en vaatziekten (zoals een hartinfarct of beroerte)
• hartritmestoornissen 
• diabetes type 2 
• chronische vermoeidheid 
• concentratie- en geheugenproblemen 
• verminderde alertheid en prestaties 
• een verhoogd risico op verkeersongevallen 

Dat maakt slaapapneu meer dan alleen “snurken” of “slecht slapen”.

Wie loopt meer risico?

Slaapapneu komt vaker voor bij mensen boven de 40 jaar, bij overgewicht, een grotere nekomvang, snurken en erfelijke aanleg.

Belangrijk om te weten: ook zonder overgewicht kan slaapapneu voorkomen. Bijvoorbeeld door anatomische factoren, zoals de bouw van kaak, keel, tongbasis of neusdoorgang. Niet iedereen met slaapapneu past dus in het klassieke beeld.

De ernst kan bovendien variëren van mild tot ernstig, afhankelijk van hoe vaak ademstops optreden en hoeveel invloed dit heeft op zuurstof, slaapkwaliteit en functioneren overdag.

Signalen die kunnen wijzen op slaapapneu

Signalen die kunnen passen bij slaapapneu zijn onder andere:

• luid snurken 
• ademstops die door een partner worden opgemerkt 
• wakker worden met een benauwd of verstikkend gevoel 
• droge mond of keelpijn in de ochtend 
• niet uitgerust wakker worden 
• slaperigheid overdag 
• moeite om wakker te blijven bij lezen, tv kijken of stilzitten 
• concentratieproblemen of geheugenklachten 
• hoge bloeddruk 
• vaak plassen in de nacht 
• wakker worden met hoofdpijn 
• verminderd libido of erectieproblemen 

Vooral waargenomen ademstops, ernstige slaperigheid overdag en hoge bloeddruk zijn signalen om extra alert op te zijn.

Een korte screening stelt geen diagnose, maar kan wel helpen om beter in te schatten of verder onderzoek verstandig is.

Wat kun je doen?

Als er een vermoeden is van slaapapneu, is het belangrijk om dit serieus te nemen.

Soms kan leefstijl al veel verschil maken. Denk aan afvallen bij overgewicht, stoppen met alcohol en kritisch kijken naar slaapmiddelen of rustgevende medicatie. Ook voldoende beweging, regelmaat, minder avondprikkels en aandacht voor ontspanning kunnen de slaapkwaliteit ondersteunen.

Maar: als klachten blijven bestaan of de signalen duidelijk zijn, is verder onderzoek nodig.

Slaapapneu is goed te behandelen. Denk bijvoorbeeld aan een CPAP-apparaat, een mandibulair repositieapparaat (MRA) of behandeling van onderliggende oorzaken, afhankelijk van de oorzaak en beoordeling door een medisch specialist.

Behandeling kan echt verschil maken: in energie, herstel, concentratie, bloeddruk en algehele gezondheid. En zoals vaker bij preventie: je weet meestal niet precies wat je ermee voorkomt. Je krijgt over tien jaar geen kaartje met: “Goed dat je dit toen serieus hebt genomen, anders had je nu misschien een infarct, beroerte of ongeluk gehad.”

Maar dat maakt het niet minder waardevol. Juist bij slaapapneu kan tijdig herkennen en behandelen veel betekenen. Niet alleen voor later, maar vaak ook al merkbaar in het dagelijks functioneren.

PMO door In Company Care

Slaapapneu is een goed voorbeeld van een gezondheidsrisico dat je niet altijd direct ziet, maar dat wél veel impact kan hebben.

Binnen het Preventief Medisch Onderzoek van In Company Care is ruimte om gericht door te vragen en signalen te combineren. Niet alleen kijken naar één klacht of één uitslag, maar naar het geheel: bloeddruk, leefstijl, familiegeschiedenis, vermoeidheid, slaap, functioneren, werkbelasting en het verhaal van de deelnemer. Juist door die combinatie ontstaat soms het inzicht dat er meer speelt.

En dat is waar preventie over gaat. Niet wachten tot klachten groter worden, maar signalen tijdig herkennen en er iets mee doen.

Wil je ook een zorgvuldig uitgevoerd PMO binnen je organisatie? Neem contact op!

Take Care!
Cisca Frinking